Caroline Veldhuizen van NCDO (Nationale Commissie voor Internationale Samenwerking en Duurzame Ontwikkeling) over het ontstaan van Picha: 'NCDO heeft als doel om mensen in Nederland te betrekken bij internationale samenwerking. Anderhalf jaar geleden waren we op zoek naar een creatieve vorm om een andere kant van Afrika te laten zien. Afrika wordt in de media veel te vaak geportretteerd als een continent waar honger, armoede, oorlog en hiv/aids overheersen. Wij wilden hier een ander beeld tegenover zetten. De keuze voor een striptentoonstelling was vrij snel gemaakt, omdat beeld zo'n krachtig en toegankelijk medium is. Picha betekent tekening in het Swahili en is een verbastering van het Engelse 'picture'.

 

Rijke stripcultuur
'Voor Picha hebben we 18 striptekenaars en één scenarioschrijfster uit alle hoeken van Afrika uitgenodigd. De tentoonstelling bevat originele tekeningen, stripalbums en strips die zijn gepubliceerd in kranten en tijdschriften. De tentoonstelling geeft een indrukwekkend beeld van de diverse en rijke stripcultuur in Afrika. Daarnaast laat de tentoonstelling een andere, onverwachte, kant van Afrika zien: alle strips die zijn uitgekozen voor de tentoonstelling geven op een heel toegankelijke manier een beeld van het dagelijkse leven in Afrika.'

De striptentoonstelling is vanaf 24 april onderweg. Hoe staat het met de belangstelling? Veldhuizen: 'Picha trekt veel belangstelling. De bezoekers reageren allemaal erg enthousiast op de tentoonstelling. Er is inmiddels ook veel media-aandacht geweest.'

 

Samensteller Picha
Joost Pollmann werd benaderd om Picha samen te stellen. Waarom hij? Veldhuizen: 'Joost is organisator van zeven edities van de Stripdagen Haarlem, publicist voor de Volkskrant en diverse literaire tijdschriften, hoofdredacteur van stichtingbeeldverhaal.nl, en eigenaar van Comedium, bureau voor stripprojecten & strippublicaties. Toen we hem benaderden bleek hij ook veel affiniteit met Afrikaanse strips te hebben. Hij heeft het boekje Terug naar Ouagadougou – Over Afrika in de strip geschreven, maakte samen met Franse en Noord-Afrikaanse tekenaars de tentoonstelling 'Nous sommes les Maures', exposeerde werk van Hector Sonon uit Benin, organiseerde voor Stichting Haarlem-Mutare een kunstenaarsproject met Dominic Nkosana Tchabangu uit Soweto. Joost was dus meteen enthousiast om aan het project mee te werken.'

'De stripcultuur in Afrika is bloeiend. In alle Afrikaanse landen zijn striptekenaars actief, op allerlei plekken worden festivals georganiseerd en tijdschriften uitgegeven. Met de tentoonstelling hopen we de rijkheid van deze cultuur zichtbaar te maken. Door een aantal tekenaars een podium te bieden in Nederland, hopen we ook dat hun werk bekendheid krijgt en dat hun dit eventueel nieuwe opdrachten oplevert.'

 

Samsam
'Het leuke is dat dit spin-off-effect nu al is ingezet. Zo heeft het educatieve blad Samsam één van de striptekenaars, de Keniaan Bob Kanza, uitgenodigd om een Afrikaanse versie van de strip Sam & Sam te tekenen. Deze Afrikaanse strip is in de vorm van een klein boekje met het aprilnummer meegestuurd naar de 450.000 abonnees van Samsam. Uitgeverij Xtra heeft daarnaast stripboeken van twee tekenaars uit de tentoonstelling naar het Nederlands vertaald. Jaren van lood - Het complex van Mohammed Nadrani is tijdens de opening van Picha (24 april jl.) aan het publiek gepresenteerd, en De hel van Rwanda van Pat Masioni verschijnt in juni. Ook Uitgeverij Oxfam Novib heeft onlangs drie Afrikaanse stripboeken op de markt gebracht. Allemaal initiatieven die er hopelijk toe bijdragen dat de stripcultuur in Afrika een boost krijgt!'

Bij de persconferentie op 24 april waren enkele tekenaars aanwezig die deelnemen aan Picha: Jean-Claude Ngumire (Rwanda), Marguerite Abouet (Ivoorkust), Mohammed Nadrani (Marokko) en Adjim Danngar (Tchaad). Hoe reageerden zij op deze tentoonstelling? Veldhuizen: 'We hebben veel positieve reacties gekregen van de deelnemende tekenaars. Ze zijn niet alleen trots dat ze mee mogen doen, ze zijn vooral ook blij dat ze in een land als Nederland de mogelijkheid krijgen om zich te presenteren. De tekenaars die aanwezig waren bij de opening waren vol lof over de inrichting van de tentoonstelling. Vooral de diversiteit van strips in Afrika komt in hun ogen goed tot uiting. Ze vinden het een kleurrijk geheel.'
          
Unieke tentoonstelling
Kun je zeggen dat Picha een unieke overzichtstentoonstelling is van Afrikaanse strips? Veldhuizen: 'Nog nooit eerder is er in Nederland een event georganiseerd dat zo'n breed en divers beeld geeft van de stripcultuur in Afrika. Wat Picha daarnaast ook uniek maakt, is de vorm. In Nederland kunnen mensen deelnemen aan debatten over Afrika, er is een Afrikaans filmfestival (Africa in the Picture), er worden Afrikaanse muziekevents georganiseerd etcetera. Maar nog nooit eerder is Afrika in de spotlight gezet middels stripverhalen. Dat maakt het des te interessanter om de tentoonstelling te bezoeken!

 

Zoektocht naar Afrikaanse strips
Samensteller van Picha is dus Joost Pollmann. Waarom was er tot nu zo weinig bekend over Afrikaanse strips in Nederland? 'Ik denk dat er sowieso weinig bekend is over Afrika, buiten alle clichés om. En er is tot dit voorjaar bar weinig vertaald. Alleen Eva K. van Baruti.' Veel Afrikaanse strips zijn gemaakt voor voorlichting, en zijn ook vaak politiek getint. Heeft dat ermee te maken dat er tot nu toe vrij weinig vertaald is in het Nederlands? Pollmann: 'Nee, dat heeft ermee te maken dat de NGO's veel geld steken in voorlichting aan laagopgeleiden; strips vormen daarbij een ideaal medium.'

Hoe is Pollmann te werk gegaan? Had hij al bronnen van informatie waar je bij terecht kon? 'Ik bezat al een stapel Afrikaanse strips, maar moest feitelijk 'from scratch' beginnen, oftewel: vele honderden uren spitten in websites en de beperkte secundaire literatuur over Afrikaanse beeldcultuur. Aanknopingspunt waren wel de catalogi van Africa e Mediterraneo uit Bologna.. Ik vond het razend interessant om van land tot land te ontdekken wat er is, en wat er niet is, aan strips. Aangezien Afrika als stripcultuur terra incognita is, is elke vondst interessant. Wat mij betreft, hoe obscuurder hoe beter.'

  

Eredivisie van Afrikaanse strip
Voor de tentoonstelling heeft Pollmann 18 striptekenaars en een scenarioschrijfster (Marguerite Abouet) gekozen. Was het moeilijk om alleen deze mensen te selecteren en veel anderen weg te laten, of heeft hij vooral zijn persoonlijke voorkeuren laten spreken? 'Ik heb gekozen voor een eredivisie van de Afrikaanse strip, waarbij ik deels was gedwongen tekenaars uit de diaspora te selecteren omdat de bekendsten vaak niet in Afrika wonen en werken, maar in Frankrijk.' Hoe reageerden de tekenaars op Picha? Waren ze meteen enthousiast om mee te werken? Pollmann: 'De meesten voelen zich vereerd, maar ze zijn gelukkig trots genoeg om geen neokolonialistische dankbaarheid uit te stralen. Abouet en de Algerijn Farid Boudjellal bijvoorbeeld zijn alom gerespecteerde kunstenaars.'

Er is ook een database gebouwd met uitgebreide informatie over stripmakers en cartoonisten uit 55 Afrikaanse landen. Wordt dit nog regelmatig aangevuld met nieuwe tekenaars, zodat de database up-to-date blijft? Pollmann: 'Goeie vraag. Vast staat dat dit wel de bedoeling is, maar wie het gaat betalen en coördineren is nog even de vraag. Er is een bloeiende Afrikaanse stripcultuur, maar het probleem is dat er vaak geen goede distributiemogelijkheden zijn.' Hoe zou dit verbeterd kunnen worden, denkt Pollmann?: 'Het is een kwestie van geld, zoals gewoonlijk. En van initiatief. Als landen een stripfestival hebben, groeien daar ook publicaties omheen. Het een versterkt het ander.'

  

Aya uit Yopougon
Onlangs zijn er door Nederlandse stripuitgevers Afrikaanse strips vertaald, zoals Aya uit Yopougon bij uitgeverij L en Jaren van lood – Het complex bij uitgeverij Xtra. Heeft Pollmann de uitgeverijen zelf geattendeerd op deze strips? 'Nee, ik had Aya wel geïntroduceerd bij Podium, maar die hebben een andere tip van mij, Rutu Modan, opgevolgd. Met Oxfam Novib heb ik binnenkort een gesprek over andere te vertalen Afrikaanse strips.' Heeft het internationale succes van Aya uit Yopougon er mede voor gezorgd dat het Afrikaanse beeldverhaal wat meer in de belangstelling komt te staan? Pollmann: 'Absoluut. Het boek van Abouet (scenario) en Oubrerie (tekeningen) geven een geestig en intelligent beeld van de dagelijkse werkelijkheid en laten alle bekende ellende nu eens buiten beeld.' Picha reist na het Afrika Museum door naar Lagos (Nigeria) en Sao Paolo (Brazilië)? Waarom juist deze landen? Pollmann: 'Het Prins Claus Fonds hecht er waarde aan dat de Afrikaanse cultuur in niet-westerse landen wordt getoond. Lagos en Sao Paolo liggen in niet-westerse continenten. Overigens is er ook inmiddels belangstelling vanuit Spanje en Mallorca.'

 

De Afrikaanse striptentoonstelling Picha loopt tot en met 31 augustus in het Afrika Museum.
Adres:
Postweg 6, 6571 CS Berg en Dal
tel 024-6847272
info@afrikamuseum.nl
         
Openingstijden:
maandag t/m vrijdag 10.00 - 17.00
zat-, zon- en feestdagen 11.00 - 17.00
         
Voor meer info over Picha: www.picha.nl

 
   

Afrika Museum 24 april 2008 - Adjim Danngar

    

Afrika Museum 24 april 2008 - Jean - Claude Ngumire

   

Afrika Museum 24 april 2008 - Marguerite Abouet

  

Afrika Museum 24 april 2008 - Mohammed Nadrani signeert

  

Afrika Museum - overzicht striptentoonstelling Picha-1

  

Afrika Museum - overzicht striptentoonstelling Picha-2

  

cover Jaren van lood - Het complex door Mohammed Nadrani

  (uitgegeven door Xtra: http://www.uitgeverijxtra.nl/)

  

Frank Odoi - Ghana

  

Hector Sonon - Benin

  

Kola Fayemi - Nigeria